G&T: van malariamedicijn tot Amsterdamse hype

in Eten & drinken/Vrij by

Het kan raar lopen: van malariamedicijn in warme, verre oorden, tot hippe cocktail waar we op een terras graag – ijskoud – aan nippen. Gin-tonic is niet zomaar een mixdrank, maar eentje een met een flinke geschiedenis.

Door Floor van Dijck

GIN(-ever)
Gin mag dan wel een heel Britse drank zijn, de wortels liggen bij ons in de Lage Landen. Zoals de naam misschien al een klein beetje verraadt, stamt gin af van jenever, of zoals ze vroeger schreven: ‘genever’. Beide beginnen bij een bijzondere bes, de jeneverbes.

Al halverwege de dertiende eeuw doen medische boeken verslag van extracten van jeneverbessen. Men dacht toen dat die werkten tegen de pest.

Jenever zoals wij die kennen ontstond ergens rond de zestiende eeuw, toen in De Nederlanden volop drank werd gestookt van graan met jeneverbessen. De Gouden Eeuw was ook de gouden eeuw voor jenever: er ontstond een ware jeneverindustrie, vooral in Schiedam. Rond die tijd stak jenever ook Het Kanaal over, met behulp van Engelse soldaten die in het huidige België waren gelegerd. Die ‘Dutch courage’, zoals ze de lokale drank noemden, beviel ze wel. De Britten stookten al snel een eigen versie, met lokale ingrediënten. Die ‘gin’ werd daar al snel een groot – misschien wel té groot –succes.

Simply the bes(t)
Wat maakt gin gin? Eigenlijk kan je uit zo ongeveer alles wat koolhydraten bevat, alcohol stoken. Granen, aardappels, suikerbieten, suikerrieten, pruimen, cactussen: je kan het zo gek niet verzinnen of er komt drank uit. Vandaar dat ongeveer elk gebied wel een eigen sterkedrank heeft. Jenever wordt gestookt uit gerst of melasse, met jeneverbessen. Gin wordt gestookt uit andere soorten graan. Bij gin komt de smaak – naast jeneverbessen – uit kruidenextracten, botanicals, die apart worden gestookt en gemengd met de pure alcohol. Kruiden, zaden, bloemen, vruchten: de keuze is enorm. Dat maakt gin een enorm diverse sterkedrank.

Die ‘Dutch courage’, zoals ze de lokale drank noemden, beviel ze wel

G&T als medicijn
Gin en tonic zijn zo’n beetje als Bassie en Adriaan: onlosmakelijk met elkaar verbonden. Samen vormen ze een geweldig succesvolle smaakcombinatie en een van de populairste cocktails ter wereld. Deze twee gaan dan ook way back.

Voor dat verhaal duiken we in de historie van tonic. De bittere smaak in tonic komt van kinine, een bestanddeel van een tropische boombast dat werkt tegen malaria.

De Britse Oost-Indische Compagnie bedreef in de zeventiende en achttiende eeuw handel over de hele wereld, onder meer in India. De Britse officieren kregen kinine, maar die was zó bitter dat ze hem opleukten met limonade: suiker, water, limoen. Vandaar de naam ‘Indian tonic’. En om hem extra prettig te maken, ging er een scheutje van de zo geliefde gin bij. Zo werd het medicijn een cocktail. Tonic water van nu bevat overigens minder kinine en meer suiker, en is dus een stuk zoeter dan die van lang geleden.

Gin-chin
De huidige revival van de gin-tonic komt uit Spaans Baskenland. Daar begonnen de chefs van culinaire high end restaurants rond 2000 te experimenteren met gin en tonic. Zo kwam de G&T bij beroemde smaakmakers en mixologists op de kaart en werd de drank koploper van de cocktailhype. Vandaag de dag drinken we onze G&T vaak in een verhouding van één op drie aan gin en tonic, in een ruim glas, lekker koud met veel ijs. Ook een soort medicijn, maar dan meer tegen een slechte dag, of juist om een goede te vieren. Gin-chin!

Fever-Tree: puur natuur
Bij een goede mix is de frisdrank 75 procent van het drankje. Dus waarom een goede spirit koppelen aan een tonic die de smaak alleen maar naar beneden haalt? Gelukkig zijn er naast goede gins inmiddels ook zalige tonics te vinden. Voor de perfecte mix.

Goede tonic begon ook in Groot- Brittannië. Rond 2000 ontwikkelde gin zich als drank steeds verder. Ondernemers Charles Rolls en Tim Warrillow hielden van gin, waren ontevreden over het aanbod aan tonic waters. Want een mixdrank is zo goed als de ingrediënten waaruit die bestaat. Vooral alle conserveringsmiddelen en zoetstoffen stonden hun tegen. Dus besloten ze zelf het geheim achter de perfecte tonic te ontrafelen. Na vijftien maanden van onderzoek en experimenteren lanceerden ze in 2005 als eerste ter wereld een geheel natuurlijke ‘Indian Tonic’, onder de naam Fever-Tree.

De naam Fever-Tree komt van de kinaboom waarvan uit de schors kinine, het karakteristieke bittertje in de tonic, wordt gewonnen. Kinine wordt al sinds de zeventiende eeuw gebruikt tegen de tropenziekte malaria. Dat maakte dat de kinaboom ook wel ‘koortsboom’ werd genoemd. Rolls en Warrillow vonden de beste kwaliteit kinine in het grensgebied tussen Rwanda en Congo. Die mengden ze met zuiver bronwater en acht botanische smaken, zonder kunstmatige smaakstoffen en conserveringsmiddelen. En zo ontstond de eerste tonic die echt het beste naar boven haalt in de gin.

Nieuwe smaken
Kort na de lancering van de Indian Tonic volgden smaken als bitter lemon, ginger ale en ginger beer. Ook hier werden weer de beste ingrediënten voor gezocht: Siciliaanse citroenen voor de bitter lemon en drie typen gember voor de ale en beer. Sinds de lancering van de Indian Tonic bracht Fever-Tree bijna elk jaar een nieuwe smaak op de markt. Het assortiment bestaat inmiddels uit tien verschillende smaken. Heerlijk om mee te mixen, maar ook om zo als fris te drinken.

Smakenwiel
Kruidig of fris? Zacht of bitter? Welke Fever-Tree-tonic past het beste bij welke gin? Om de keuze voor de beste pairing gemakkelijk te maken, ontwikkelde Fever-Tree een smakenwiel, waarbij de Fever-Tree-smaken worden gekoppeld aan verschillende merken en typen gin en andere sterkedranken.

Gin

Copperhead
Copperhead The Alchemist’s Gin is een puur Belgische gin, ontstaan uit een samenwerking tussen een gepassioneerde apotheker en een stoker van graanalcohol. The Alchemist verwijst naar hoe gin ooit werd gebrouwen als medicijn, Copperhead verwijst naar de koperen ketel waarin al sinds jaar en dag wordt gedistilleerd. En niet toevallig is de copperhead ook een slangensoort, het symbool van de farmacie.

Perfect serve
Met de London Dry Gin (40 %) van Copperhead, op basis van jeneverbessen, koriander, engelwortel, kardemom en sinaasappelschil, stir je deze prachtig zomerse, frisse G&T met citrussmaken.

Giet 50 ml Copperhead Gin en 200 ml Fever-Tree Mediterranean Tonic in een groot glas. gevuld met heldere ijsblokken. Garneer met sinaasappelschil en korianderblaadjes.

Wilderen Double You
Wilderen Double You Gin is ook al een écht Belgische gin, gedistilleerd, gebotteld, gelabeld én verzegeld in Brouwerij & Alcoholstokerij Wilderen te Wilderen. Wildren Double You Gin is zwart als de duivel, met een bijna onweerstaanbare, krachtige kruidenselectie (uit maar liefst 21 regionale kruiden, bloemen en planten), en zo puur als een engeltje.

Perfect serve
Geniet van Wilderen Double You Gin, proef jeneverbes, hop, bloesems. Deze heerlijk complexe gin komt geweldig tot zijn recht in deze kruidige en bloemige G&T.
Vul een ginglas met heldere ijsblokken, 50 ml Double You Gin en 150 ml Fever-Tree Elderflower Tonic. Roer het geheel voorzichtig om met een zoethoutstokje.

Gillemore
Gillemore is een gin met een uniek, magisch verhaal. De gin werd in Brugge gecreëerd door de 19-jarige Louis Gillemon. Tijdens zijn zoektocht naar de perfecte gin ontdekte hij een magische combinatie van botanicals waarvan de smaak zo zoet is dat die de harten van vrouwelijke levensgenieters verovert.

Perfect serve
Gillemore-gin is aangenaam fris en fijn van structuur, met noten van citrus, rozemarijn, sinaasappelschil, kardamom, lavendel, kaneel, komijn… én een vleugje magie. Deze gin doet het goed met een beetje een kruidige tonic.
Vul een G&T-glas met heldere ijsblokken en giet daar wellustig 50 ml Gillemore-gin en 200 ml Fever-Tree Mediterranean Tonic overheen. Maak af met een elegant sinaasappelschilletje.


Marula
De marulavrucht groeit in Afrika en wanneer de vrucht rijp is, valt hij uit de boom en eten de olifanten hem op. Door de gisting van de vrucht in de maag worden deze kolossen meteen dronken. En wat olifanten lekker vinden, vinden mensen ook heerlijk, dacht Thomas Wuyts, van Gintin. De bijzondere Marula Gin krijgt daardoor een zalig natuurlijk zoetje.

Perfect serve
Marula is een wereldse gin. Naast de exotische marulavrucht worden botanicals uit alle windstreken ingevlogen: korianderzaad uit India, oranjebloesem uit Spanje, rozenblaadjes uit Bulgarije, lavendel uit de Franse Provence.

Marula komt prachtig tot zijn recht in een G&T-glas gevuld met ijs, 50 ml Marula Gin, 200 ml Fever-Tree Clementine Tonic en een krulletje citroenzest.

Marula Pomegranate is nóg een stapje exotischer: dat is Marula Gin, met als tweede hoofdbotanical granaatappel in plaats van oranjebloesem.

Vul voor deze aromatische mix een G&T-glas met ijs, en overgiet dat met 50 ml Marula Pomegranate Gin, 200 ml Fever-Tree Aromatic Tonic, garneer met wat granaatappelpitjes.

Hermit
Hermit Dutch Coastal Gin is een onderscheidende, Nederlandse gin met een verfrissende citrusmelange en een licht zilte afdronk. De unieke smaak ontstaat door een samenstelling van tien botanicals en de toevoeging van gefilterd Oosterschelde-water.
Het zilte karakter komt bijzonder goed tot zijn recht in combinatie met oesters, schaal- en schelpdieren. Deze gin is verrassend lekker bij allerlei visgerechten.

Perfect serve
Hermit is, zoals het een echte kluizenaar betaamt, prima in zijn eentje te genieten met wat ijs. Daarnaast houdt Hermit zich ook goed in een frisse cocktail of een G&T met een vleugje zee.

Neem hiervoor 50 ml Hermit Gin, en 200 ml Fever-Tree Mediterranean Tonic. Giet ze in een mooi groot glas met sprankelend ijs. Garneer met een dunne plak grapefruit en twee takjes zeekraal.

Skully Gin Smooth Wasbi
Skully is een Nederlandse distilleerderij van gins in prikkelende, spannende smaken. Zoals Skully Gin Smooth Wasabi. Een pittige gin voor levensgenieters die graag de rafelrandjes opzoeken. Deze gin haalt zijn intense, groene kleur en zijn spicy, maar elegante smaak uit echte, typisch Japanse wasabi-wortels. Een drankje voor daredevils.

Perfect serve
Deze spannende gin gaat goed on the rocks, bijvoorbeeld bij sushi, maar laat zich ook mengen tot magische mixes. Zoals deze fris-kruidige serve in combinatie met ginger ale.

Stir 40 ml Skully Gin Smooth Wasabi met 150-200 ml Fever-Tree ginger-ale, in een mooie coppa. Maak hem af af met limoen, munt en gember.

Damrak Gin
Een echt Amsterdamse gin mag natuurlijk niet ontbreken. Damrak Gin bestaat sinds 1999, maar kan bogen op eeuwenoude kennis vanuit de Bols Jeneverstokerijen, dankzij Piet van Leijenhorst, Damraks master distiller, jeneverheld en ginmagiër. Damrak Gin is écht Amsterdams, met smaken van alle windstreken, zoals je die ook in de stad terugvindt. Jordanese openhartigheid in een fles.

Perfect serve
Damrak is een echte ras-Amsterdammer; recht door zee, lekker fris, een tikje scherp en diep vanbinnen zoet. Met een rauw randje van koriander, het zomerse van sinaasappels uit Valencia en de subtiele smaak van jeneverbes.

Hij doet het goed op het dakterras. Vul een knap G&T- glas met ijs, giet daar 50 ml Damrak Gin bij en 150 ml Fever-Tree Indian Tonic. Stir hem even en garneer met een gedroogd schijfje sinaasappel en een kaneelstokje.

Wagging Finger

Het moet nogal een pittige tante geweest zijn, betovergrootmoeder Willemijn. Onder haar streng toeziend oog stoken haar nazaten sinds 2016 in Deventer Wagging Finger. Gin waarbij niets aan het toeval is overgelaten. Deze gin, met het portret van Willemijn fier op de fles, heft het vingertje naar grote industriële partijen en laat zien dat kleinschaligheid, ambacht en liefde voor het vak ertoe doen. Het resultaat is een stoere gin, waarin de jeneverbes de hoofdrol speelt.

Perfect serve
Bij Wagging Finger doen ze niet aan, zoals ze zelf zeggen, ‘uit de hand gelopen groentetuinen die uit je Gin&Tonic-glas lijken te groeien’. Willemijn schudt weemoedig haar hoofd als ze weer zo’n hippe bartender aan de gang ziet met bossen citroengras, complete bloemenkramen en halve fruitmanden. Het is een Gin&Tonic, geen smoothie!

Voor de perfect serve neem je een mooi groot glas waarin je een ruime hoeveelheid ijs doet. Je voegt dan 50 ml Wagging Finger Gin toe en 150 tot 200 ml van de Fever-Tree Indian Tonic.
In een Wagging Finger G&T móét jeneverbes. Kneus er een stuk of 4 en voeg ze toe aan je glas. Garneer met een takje rozemarijn van 3-4 cm lang.

Gin toppers

Tess Posthumus
Tess Posthumus is misschien wel de beste bartender van Nederland. In haar eigen cocktailbar Flying Dutchmen in Amsterdam shaket en stirt zij fantastische smaakcombinaties en geeft ze haar gasten met hun drankje ook graag wat extra kennis mee.

‘Ik ben gin-tonic enorm dankbaar. Want dankzij die trend is mijn werk veel leuker geworden. Dankzij G&T zijn mensen gaan inzien dat er veel meer is op het gebied van drank dan twee goedkope flessen en een dood citroentje. Het is een springplank naar meer experiment, mensen kijken verder dan één soort drank, en ontdekken nu ook dat er meer soorten rum en whisky zijn. Ze durven meer buiten hun comfortzone te bestellen. Ik ben zelf geen echte gin-tonicfan, maar gebruik wel heel graag een goede gin of een bijzondere tonic in mijn cocktails. Hoewel ik op zijn tijd wel kan genieten van juist een heel klassieke G&T, met een dry gin en een strakke citrusachtige tonic.’

Sergio Herman
Sergio Herman is het culinaire genie achter onder meer het wereldberoemde The Jane in Antwerpen en AIRrepublic in Cadzand. Hij is een van de trendsetters van de G&T-hype in Nederland en Vlaanderen. En hij ontwikkelde zijn eigen ‘signature’ tonic samen met Fever Tree.

‘Als liefhebber drink ik al meer dan twintig jaar gin-tonic, overgehouden aan mijn vakanties in Spanje. Lang voordat de rest van de wereld deze mix opmerkte, hadden ze daar al door dat een mooie gin het best tot zijn recht komt met een gelijkwaardige tonic. Bij mijn vorige restaurant Oud Sluis waren we een van de eersten in Nederland die de G&T serveerden volgens de regels van de kunst, met komkommer en limoen. Toen ik zo’n tien jaar geleden voor het eerst regelmatig op tv kwam in Vlaanderen bestelde ik in mijn programma als aperitief een G&T. Het effect wat dat heeft gehad was niet normaal. De Hendrick’s en de komkommers waren niet aan te slepen! Ik zie de gasten uit de bediening nog allemaal die rolletjes in de glazen leggen, één voor één. Man, wat vervloekten ze dat. Ik vond het prachtig!’

Albert van Beeck Calkoen
Albert van Beeck Calkoen, alias Mister Cocktail, blogt, schrijft en adviseert over spirits én hij organiseert het jaarlijkse Ginfestival, dat inmiddels al in drie steden wordt gehouden. Als er íémand iets van gin weet…

‘Je kunt het je bijna niet voorstellen, maar vier jaar geleden had Gall&Gall maar vier soorten gin. Als je nú kijkt… De trend is gegroeid vanuit de culinaire wereld in Baskenland met het beroemde resuarant El Bulli, en via de restaurantwereld in Nederland terechtgekomen. En nu is Nederland al het vierde land qua gindrinkers per hoofd van de bevolking. Het succes zit hem in de diversiteit, met gin en tonic is zo oneindig veel mogelijk. En er is nu ook zóveel keuze aan merken, stijlen, smaken, combinaties. Ik heb bijvoorbeeld zelf een favoriete gin en een favoriete tonic, maar die zijn samen niet per se de beste combinatie. Ik drink mijn G&T het liefst met iets met grapefruit, ik houd erg van dat bittere citrusachtige.’

G&T door het hele land

Langzaam verspreidt het gin-tonicvirus zich steeds verder uit over ons land. In steeds meer bars en clubs schenken ze een lekkere frisse of juist kruidige mix. Bernie maakte een selectie van bars en restaurants die nét dat stapje verder gaan dan your average G&T.

Amsterdam
Bar Basquiat, Javastraat 88
Bar Botanique, Eerste van Swindenstraat 581
Bar Feijoa, Vijzelstraat 39
Café Panache, Ten Katestraat 117
De Ebeling, Overtoom 52
Flying Dutchmen Cocktails, Singel 460
Gin & Tonic Bar, in de Foodhallen, Bellamyplein 51
Mossel & Gin, Westergasterrein, Gosschalklaan 12
Razmataz, Hugo de Grootplein 7-15
Tunes Bar, in het Conservatorium Hotel, Van Baerlestraat 27
Vesper Bar, Vinkenstraat 57

Rotterdam
Aloha Bar, in het voormalige Tropicana, Maasboulevard 100
Ballroom, Witte de Withstraat 88b
HUGH, in het Hilton Hotel, Kruiskade 15
NY Basement, in het souterrain van Hotel New York, Koninginnenhoofd 1
The Suicide Club, Stationsplein 45

Utrecht
Aperitivo, Vinkenburgstraat 20
Behind Bars Cocktailbar, Hamburgerstraat 14
Het Gegeven Paard, Vredenburgkade 11
The Street Food Club, Janskerkhof 9
De Utrechter, Vredenburg 40

Den Haag
Bink Rooftop, M-gebouw, Binckhorstlaan 36
Bleyenberg, Grote Markt 10
Encore by Simonis, Dr. Lelykade 5
De Kleine Prins, Bagijnestraat 1
Milú, Driehoekjes 15