Zo Japans is Nederland

in Eropuit/Vrij by

Nederland en Japan zijn niet alleen op zakelijk vlak al meer dan vier eeuwen met elkaar verbonden. Ook op cultureel vlak hebben de twee landen een stevige band. Op zoek naar Japanse invloeden in de polder.

Tijdens onze reis door Japan werden mijn vriendin en ik aangesproken door een bejaard echtpaar. Het was even buiten het stadje Fujieda. Wij hadden fietsen bij ons, zij wandelstokken. In moeizaam Engels stak hij een betoog af waarvan we niet veel begrepen. Behalve dat het over ene Johannes de Rijke ging en dat het een geweldenaar betrof. Twintig minuten ging hij door. Japan hield van deze Hollander, drukte hij ons op het hart. Sterker, Japan hield van heel Holland. Johannis, bleek hij te heten, met een i. Johannis de Rijke. 1842-1913. Waterbouwkundige uit Colijnsplaat. Trad in 1873 in Japanse dienst. Bouwde aan de havens van Tokio, Yokohama en Osaka. Kanaliseerde vele rivieren en maakte zo een einde aan vele overstromingen. Nog elk jaar bezoekt een delegatie uit Japan zijn graf in Amsterdam om hem te eren met een boeddhistische ceremonie.

In Nederland is het eilandje Deshima een bekender voorbeeld van de speciale band tussen ons land en Japan. Voor de rest van de wereld bleef het land eeuwenlang hermetisch afgesloten, maar tussen 1641 en 1859 dreef Japan hier exclusief handel met Nederland. De arts Von Siebold (een Duitser in Nederlandse dienst), die tussen 1823 en 1829 op Deshima verbleef, verzamelde een dwarsdoorsnede van Japan: vissen, vogels en landdieren, planten en textiel, boeken en instrumenten, meubels en kunstvoorwerpen. Zijn nogal bonte en gevarieerde verzameling is te zien in Japanmuseum SieboldHuis in Leiden (t/m 27 mei is er nog de tentoonstelling De gemaskerde krijger. Het strijdtoneel van de samurai te zien).

Japanmuseum SieboldHuis
Rapenburg 19, GE Leiden
sieboldhuis.org

Ook Vincent van Gogh (1853-1890) raakte bevangen door Japan, zij het pas nadat Japan de vrije handel had toegestaan. Europa werd na 1859 overspoeld door Japanse producten. Van Gogh raakte in Parijs in de ban van de ukiyo-e, houtsnedes. Met honderden tegelijk begon hij de prenten te verzamelen. Ze zijn van grote, blijvende invloed geweest op zijn werk. Hij schilderde ze na – zoals op Brug in de regen, naar het beroemde voorbeeld van grootmeester Ando Hiroshige. Japanse invloeden doken overal op in Van Goghs schilderijen; symbolen, kleuren, thema’s, zelfs hele landschappen.
Van Gogh & Japan, tot en met 24 juni

Van Gogh Museum
Museumplein 6, Amsterdam
vangoghmuseum.nl

Wie nog meer Japan wil, kan zijn hart ophalen in Nihon no hanga, een privémuseum aan de Keizersgracht in Amsterdam, met een mooie collectie prenten (alleen geopend in de weekends in mei en november, soms ook op afspraak voor groepen). Beslist de moeite waard!

Nihon no hanga. Japans prentenkabinet
Keizersgracht 586, Amsterdam
nihon-no-hanga.nl

In De Mesdag Collectie in Den Haag is de tentoonstelling Mesdag & Japan. Het Verre Oosten verzameld te zien. Deze schilder was net als Van Gogh gegrepen door de Japanse kunst en cultuur, en hij verzamelde ook voorwerpen zoals samoeraizwaarden en Satsoema-vazen.
Mesdag & Japan, tot en met 17 juni

De Mesdag Collectie
Laan van Meedervoort 7F, Den Haag
demesdagcollectie.nl

Laatste van Eropuit

Rondje Friesland

Een onverwachte maar nogal klinkende aanprijzing van Lonely Planet afgelopen maand: Friesland
0 0,00
Go to Top