Nepnieuws in de media

in Actueel/Politiek by

Drie scholieren verzonnen voor een schoolopdracht het nieuws dat ene zeventienjarige Bram van Stadt een ton had verdiend door achthonderd euro te investeren in bitcoins. Hun doel: kijken hoe makkelijk het is om nepnieuws in de media te krijgen. Journalisten van De Gooi- en Eemlander, De Telegraaf, Algemeen Dagblad, NH Nieuws en Trouw trapten erin.

Alexander Pleijter, universitair docent journalistiek:
‘Deze kwestie laat zien dat heel veel journalisten te goedgelovig en gemakzuchtig zijn. Als je een verhaal over iemand maakt, wil je als journalist toch zeker weten dat die persoon daadwerkelijk bestaat? In dit geval ging het om een naam die helemaal niet voorkomt in Nederland. Dat moet je toch opvallen als journalist? Als je dat niet ziet, dan heb je gewoon niet gecheckt of die persoon bestaat. Ook gek: de woonplaats van de jongen veranderde steeds. Ook dat moet je toch opvallen? Meerdere journalisten zijn in dit verzonnen nieuws over een verzonnen jongen getrapt. Dat laat zien dat het geen eenmalig ongelukkig foutje is, maar een systeemfout.’

Roelf Jan Duin, verslaggever bij Het Parool:
‘Dit experiment is helemaal geen bewijs dat journalisten makkelijk te foppen zijn met nepnieuws. Je gaat als journalist namelijk niet iemands doopceel lichten als het over zo’n onschuldig onderwerp gaat. Tegen glashard liegen is in dit geval geen kruid opgewassen. Een van de aanwijzingen dat de jongens de boel verzonnen is dat er een andere naam op het naambordje van de deur stond. Maar dat is toch niet meteen reden tot argwaan? Dit was gewoon een belletje-trekstunt van een paar vervelende ventjes uit Hilversum die vervolgens triomfantelijk gaan doen dat ze journalisten om de tuin hebben geleid. Het werkt onterecht cynisme over de media in de hand. Ik vind het dus ook slecht dat de school van de jongens hieraan heeft meegewerkt.’

Thomas Bruning, algemeen secretaris van de Nederlandse Vereniging van Journalisten:
‘In de journalistiek wint snelheid het helaas regelmatig van vakmanschap. Er kan meer tijd besteed worden aan het checken van feiten, vooral door lokale media. Het is altijd goed dat dit probleem aandacht krijgt, journalisten moeten namelijk scherp blijven, laten zien dat ze professionals zijn. De manier waarop deze scholieren dit proberen aan te tonen, vind ik alleen erg ongelukkig. Dat je als journalist politici niet altijd op hun woord moet geloven is duidelijk, maar dit zijn scholieren, van hen verwacht je dit niet. Dan is het niet zo gek dat sommige media erin tuinen. Deze actie toont op geen enkele manier aan dat journalisten hun werk niet goed doen.’

Margo Smits, ombudsman van de Nederlandse Publieke Omroep:
‘De eerstverantwoordelijke voor een journalistieke publicatie is altijd de journalist zelf. Alles wat gepubliceerd wordt, moet gecheckt zijn, of het nu “licht” of “zwaar” nieuws is. Het past niet om je als “gefopte” journalist te verschuilen achter de gewiekstheid van je bron of het feit dat anderen wel publiceren. Uiteraard kost checken tijd, maar wat kost het niet als je met nepnieuws de reputatie van je medium in de waagschaal stelt? Er zijn genoeg (ook digitale en eenvoudig te gebruiken) tools om informatie (waaronder foto’s) te checken, en er is – hopelijk, want je hebt hem als journalist hard nodig – ook nog je eigen argwaan. En die zegt: bij twijfel niet inhalen.’

Laatste van Actueel

0 0,00
Go to Top