‘Een beetje saaiheid is een deugd’

in Actueel/Politiek by

Als senator stond hij de afgelopen jaren nou niet direct in de spotlights. En dus was de benoeming van Wopke Hoekstra (42) een van de verrassingen van dit kabinet. Ingewijden wisten echter wel beter: de naam van deze ‘kroonprins van het CDA’ zoemt al jaren binnenkamers rond en in 2013 werd hij al door de parlementaire pers genomineerd als politiek talent van het jaar. En nu is hij dus minister van Financiën. Wat drijft hem? Bernie zocht het uit.

Door: Bart van Ratingen
Illustratie: Ellen Hooghoudt

 

Stay Right!

5x Bernie voor maar € 34,95
Klik HIER voor een abonnement of
bel  
0900 – 226 52 63

Wie een blik werpt op Hoekstra’s cv – rechtenstudie, preses van Minerva, een aanstelling bij Shell in Berlijn en op de piepjonge leeftijd van 35 al partner bij het gerenommeerde McKinsey – kan er moeilijk omheen: de ambitie en gedrevenheid spatten van het papier. Ondanks die flitsende carrière is Hoekstra allesbehalve een vlotte corpsbal: bij zijn aantreden vatte hij zijn visie op de overheidsfinanciën samen met het ietwat naar mottenballen riekende motto: ‘Rust, reinheid en regelmaat.’

‘Wordt hij nog eens partijleider?’

Voorspelbaarheid en stabiliteit waren voor hem de belangrijkste drijfveren om de politiek in te gaan, vertelde hij het journaille kort na zijn benoeming. ‘Net na de moord op Pim Fortuyn werkte ik bij Shell in Duitsland. Mijn collega’s vroegen me voortdurend: “Hoe kan het nu in zo’n goed georganiseerd land zó onrustig zijn?”’ Het was die vraag die Hoekstra uiteindelijk naar het CDA leidde. In een interview aan Trouw zei hij daarover: ‘Het CDA heeft in de geschiedenis altijd verantwoordelijkheid genomen voor het bestuur en heeft bevorderd dat de samenleving zich in een rechte lijn kan ontwikkelen. Degelijkheid en een beetje saaiheid is een deugd.’

Geschiedenis
Dat Hoekstra viel voor de historische rol van het CDA ligt voor de hand. Want hoewel hij afstudeerde als jurist, ligt Hoekstra’s hart bij de geschiedschrijving, waarin hij in Leiden een propedeuse haalde. Oude studievrienden die Hoekstra in Berlijn kwamen opzoeken werden steevast getrakteerd op een enthousiaste rondleiding langs monumenten en musea. Hoekstra’s politieke visie is dan ook verankerd in een acuut besef van de kwetsbaarheid van welvaart en vrede, bekeken vanuit het bredere perspectief van een turbulente wereldgeschiedenis. Het werd hem thuis met de paplepel ingegoten – met zijn ouders praatte hij over het nieuws in de krant, de optredens van Lubbers op televisie, en in het bijzonder over de Tweede Wereldoorlog. ‘De banaliteit van het kwaad, het beangstigende tempo waarmee een geciviliseerd land als Duitsland radicaliseerde: het kan allemaal zo weer gebeuren,’ waarschuwde Hoekstra in een profiel van NRC in 2014. ‘We zijn op een hypergeïndividualiseerd punt van de geschiedenis beland. Dus de vraag is: hoe zorgen we dat mensen verder kijken dan alleen hun eigenbelang?’ Volgens Hoekstra ben je bij het CDA met zulke vragen bij het juiste adres; ‘een partij met aandacht voor de verantwoordelijkheden van individuen én voor burgerschap, voor bredere belangen’.

Vrijzinnig
Binnen zijn partij valt Hoekstra in het gematigde midden, en daarvan wijkt hij maar zelden af. Populistische retoriek en sentimenten staan hem sowieso tegen: hij was een van de weinige CDA’ers die zich tot het einde verzette tegen de gedoogconstructie met de PVV in het kabinet-Rutte I. ‘Zijn’ CDA staat voor een gematigde visie, met wel met overtuiging gepresenteerd. Maar ondanks die gematigdheid is Hoekstra geen politicus die altijd in de pas marcheert met het partijkader, en zijn vrijzinnige geloof biedt ruimte voor een relatief progressief sociaal geluid. Zo stemde Hoekstra als enige CDA’er in de Eerste Kamer vóór het adoptierecht voor lesbische paren en vóór een initiatief om de aanstelling van zogeheten ‘weigerambtenaars’ definitief te staken. Als een van de weinige niet-kerkgangers in de top van de CDA-kringen is Hoekstra’s geloof nog gematigder dan zijn politiek. Zoals hij het formuleert klinkt het bepaald atypisch voor een christendemocraat: ‘Ik hoop dat God bestaat. Maar ik heb meer vragen dan antwoorden,’ vertelde hij recentelijk aan het AD.

“Hoe kan het nu in zo’n goed georganiseerd land zó onrustig zijn?”

Discipline
Minister van financiën is eigenlijk een domme baan, in de notoire woorden van Gerrit Zalm die de functie in 2002 achter zich liet: alles ligt immers al vast. Voor Hoekstra is dat echter geen reden om zich te vervelen, maar bovenal iets om trots op te zijn. ‘Moet je je voorstellen wat een rust en regelmaat dat brengt voor het land. Als ik dat met mijn buitenlandse collega’s bespreek, kijken ze allemaal likkebaardend hoe effectief het Nederlandse systeem is,’ vertelde hij onlangs in het Financieele Dagblad. Hoewel er bij dat likkebaarden wel wat vraagtekens te plaatsen zijn: niet iedereen in Europa is even gecharmeerd van een rigide handhaving van de begrotingsregels, en met het vertrek van het Verenigd Koninkrijk – een voorheen betrouwbare stem voor fiscale discipline – moet het Nederlandse economische geluid een nieuw podium vinden. Als alumnus van het prestigieuze INSEAD, de in Frankrijk gevestigde internationale managementopleiding, beweegt Hoekstra zich met flair in internationale kringen. En het was dan ook geen verrassing dat hij het voortouw nam bij de oprichting van een nieuwe alliantie binnen Europa, een groep Noord-Europese handelsstaten met een gedeelde visie op handel en economisch beleid. Dat genootschap werd al snel het Hanzeverbond 2.0 gedoopt, naar het middeleeuwse stedenverbond, in een verwijzing die de historicus in Hoekstra zeker zal kunnen waarderen.

Geduld
Anno 2018 draait de Nederlandse economie uitstekend, en in tegenstelling tot zijn minder fortuinlijke voorgangers hoeft Hoekstra voorlopig weinig tot geen impopulaire bezuinigingsmaatregelen te verdedigen. De begroting heeft een gezonde hoeveelheid vet op de botten en de verleiding om wat extra geld uit te geven om een coalitiepartner of maatschappelijke pressiegroep te verblijden is dan ook onvermijdelijk aanwezig. Vooralsnog houdt de minister de hand echter stevig op de knip: het streven naar een begrotingsoverschot en een gezonde balans op de lange termijn heeft de prioriteit. ‘Ik vind het een mooie definitie van geluk: iets heel graag willen, en dan zeggen: “Maar toch doe ik het even niet,”’ zei Hoekstra ooit. Een praktische overweging gekleed in een moreel jasje, dus. Maar gezien zijn uitzonderlijk elitaire cv kan die houding ook wrevel oproepen, vooral bij de linkse oppositie. Het beeld doemt op van een kabinet van oud-Shell-bestuurders dat in opdracht van Shell de dividendbelasting afschaft, de lasten van de allerrijksten verlicht en vervolgens de onrust bezweert met een moreel pleidooi voor geduld en uitstel van behoeftebevrediging. Het is de grote paradox en de meest zichtbare zwakte van Hoekstra: zijn pleidooi voor ‘ouderwetse’ waarden is niet altijd even eenvoudig te rijmen met zijn bliksemcarrière vol hoogbetaalde functies in het bedrijfsleven.

‘Ik hoop dat God bestaat. Maar ik heb meer vragen dan antwoorden’

Ambitie
‘Reken er maar op dat hij op Financiën voor de degelijkheidstrofee gaat,’ voorspelde Elco Brinkman – Hoekstra’s politieke mentor – bij het aantreden van het nieuwe kabinet. Vooralsnog lijkt Hoekstra bij dat streven nog niet serieus in het nauw te zijn gekomen. Het debat rondom de salarisverhoging voor ING-topman Ralph Hamers bleek vooral een storm in een glas water, en de weerstand tegen het afschaffen van de dividendbelasting richtte zich op premier Rutte en minister Wiebes van Economische Zaken. De niet-aflatende crisis bij de Belastingdienst komt daarentegen weer voornamelijk op het bordje van de staatssecretaris te liggen. Welke problemen zich de komende tijd ook mogen aandienen, bekenden van Hoekstra hebben er alle vertrouwen in: als minister toonde hij zich in Kamerdebatten assertief, wendbaar en rad van tong. Wordt hij nog eens partijleider? Daarover heeft hij altijd geweigerd zich uit te spreken. Maar Hoekstra is jong, sociaal vooruitstrevend, charismatisch, en duidelijk getalenteerd: voor wie oplet, zal het straks niet als een verrassing komen.

Laatste van Actueel

0 0,00
Go to Top